සමාජ ජාලා හෙවත් සමාජ මාධ්ය යනු නව මාධ්ය මෙවලම් තුළින් ජනිත වූ වඩාත් ජනප්රියම අංශයයි. ලෝක ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරයක් විනෝදාශ්වාදය, තොරතුරු සෙවීම සහ සමාජානුයෝජනය වැනි මූලික අරමුණු උදෙසා Facebook, Twitter, Instagram, WhatsApp සහ YouTube වැනි විවිධ වේදිකාවන් අසීමාන්තිකව පරිශීලනය කරති. ස්මාර්ට් දුරකථන සහ පරිගණක තාක්ෂණය ඔස්සේ මෙම මාධ්ය සමඟ බද්ධ වන පරිශීලකයා, බොහෝ විට තමා නොදැනුවත්වම මෙම අතථ්ය ලෝකය තුළ අතරමං වෙයි. අන්තර් ක්රියාකාරීත්වය සහ පෞද්ගලික තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමට ඇති නිදහස මෙහි ඇති ආකර්ෂණීයම සාධකයයි. වෘත්තීය හෝ පෞද්ගලික අවශ්යතා මත ගොඩනැගෙන මෙම සන්නිවේදන වේදිකාව, සැබෑ ලෝකයේ සිදුවීම් පිළිබඳ පොදු සංවාද ගොඩනගන කේන්ද්රස්ථානයක් බවට පත්ව ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම තරුණ පරපුර මෙහි ප්රධාන පාරිභෝගිකයන් බවට පත්ව සිටිති.
සන්නිවේදන ඉතිහාසයේ සංඥා සහ ශබ්ද මඟින් ඇරඹි ගමන, මුද්රිත සහ විද්යුත් මාධ්ය යුගයන් පසු කරමින් අද වන විට සමාජ මාධ්ය විප්ලවය දක්වා පැමිණ ඇත. 1990 දශකයේ අන්තර්ජාලය සමාජගත වීමත් සමඟ ආරම්භ වූ මෙම ප්රවණතාව, කුඩා ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණයකින් මුළු ලෝකයම ආමන්ත්රණය කිරීමේ හැකියාව මිනිසාට උදා කර දී තිබේ. කාලය සහ අවකාශය පිළිබඳ සීමාවන් බිඳ දමමින්, ලෝකයම එකම "විද්යුත් පවුලක" සාමාජිකයන් බවට පත් කිරීමට සමාජ මාධ්ය සමත්ව ඇත. මෙමඟින් පුද්ගලයා එක් ජාතික රාජ්යයකට පමණක් සීමා වූවකු නොවන බවට හැඟීමක් ජනිත කර ඇති අතර, අභිසාරී තාක්ෂණය ඔස්සේ ග්රාහකයාට අවශ්ය තොරතුරු ඉතා වේගයෙන් හා කාර්යක්ෂමව සැපයීමේ හැකියාව ද වර්ධනය වී තිබේ.
සාම්ප්රදායික ඒකපාර්ශ්වීය මාධ්ය රටාවෙන් මිදී, ක්ෂණික තෘප්තිය සහ සක්රීය සහභාගීත්වය අපේක්ෂා කරන ග්රාහකයා අද වන විට සමාජ මාධ්ය වටා රොක් වී සිටී. පසුගිය දශක කිහිපය තුළ පරිශීලක සංඛ්යාවේ සීඝ්ර වර්ධනය මඟින් පෙනී යන්නේ මෙහි ඇති බලපෑම කෙතරම් ප්රබල ද යන්නයි. පුරවැසි මාධ්යකරණයට (Citizen Journalism) මනා තෝතැන්නක් සපයන මෙම අවකාශය, සමාජ ප්රගමනයට මෙන්ම ඇතැම් විට සමාජ විරෝධී ක්රියාවලට ද මඟ පාදන "පිළිලයක්" බවට පත්වීමට වැඩි කාලයක් ගත නොවීය. සමාජ මාධ්යයේ බලපෑම ද්විවිධ ස්වරූපයක් ගනී. එහි ඇති යහපත් බලපෑම් අතර ව්යාපාරික ක්ෂේත්රයේ ප්රවර්ධනය, පුද්ගල සබඳතා වර්ධනය, අධ්යාපනික මෙවලමක් ලෙස භාවිත කළ හැකි වීම සහ අඩු පිරිවැයකින් තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමට ඇති හැකියාව ප්රධාන වේ. විශේෂයෙන්ම වර්තමාන ඩිජිටල් ආර්ථිකය තුළ කුඩා ව්යාපාරිකයාට පවා ගෝලීය වෙළඳපොළට පිවිසීමට සමාජ මාධ්ය මඟින් මනා පිටුවහලක් ලැබේ.
කෙසේ වෙතත්, සමාජ මාධ්ය යනු "දැලි පිහියෙන් කිරි කෑමක්" හා සමාන අවදානම් සහගත ක්රියාවලියකි. එහි අයහපත් බලපෑම් දෙස බලන විට, පරිශීලකයන්ගේ මානසික සෞඛ්යයට සිදුවන හානිය අතිවිශාලය. පර්යේෂණවලට අනුව, සමාජ මාධ්යවලට ඇබ්බැහි වීම මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වූවකුගේ මොළයේ සිදුවන වෙනස්කම්වලට සමාන බලපෑමක් ඇති කරයි. සාංකාව, විශාදය සහ තනිකම වැනි මානසික පීඩාවන් නිසා තරුණ පරපුර සියදිවි නසාගැනීම් වැනි අවාසනාවන්ත තීරණ කරා යොමු වීමේ ප්රවණතාවක් ද දැකිය හැකිය. එමෙන්ම, පෞද්ගලිකත්වය අනවශ්ය ලෙස නිරාවරණය කිරීම සහ සාවද්ය තොරතුරු (Fake News) ප්රචාරය කිරීම හරහා සමාජය නොමඟ යැවීමට ද මෙකී මාධ්ය භාවිතා වේ. සංස්කෘතික අනන්යතාවයන් අභිබවා ජනප්රිය සංස්කෘතියේ රැල්ලට මිනිසා හසු කර ගැනීම තුළින් මානසික හා ආධ්යාත්මික පිරිහීමක් ද සිදුවෙමින් පවතී.
අධිතාක්ෂණික යුගයක සමාජ මාධ්ය යනු අත්හැරිය නොහැකි අංගයකි. එය රටක සංවර්ධනයට රුකුලක් කරගත හැක්කේ නිවැරදි මාධ්ය සාක්ෂරතාවයකින් යුතුව පරිහරණය කළහොත් පමණි. සමාජ සාරධර්ම සහ පෞද්ගලික නිදහස සුරැකෙන පරිදි, "සම්මා සතියෙන්" යුතුව මෙම මෙවලම භාවිත කිරීම නූතන පුරවැසියාගේ වගකීමකි.
