ශ‍්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනිය ආරම්භය හා වර්ධනය

18 වන සියවස අග වනවිට යුරෝපයේ ජර්මනිය, ඉතාලිය, ඇමෙරිකාව, එංගලන්තය යන රටවල ජන මාධ්‍ය පිළිබ`දව සිදුකළ භෞතික විද්‍යාත්මක පරීක්‍ෂණවල ප‍්‍රතිඵලය ලෙස ගුවන්විදුලිය විය.  එවකට සිනමා මාධ්‍යයේ සොයා  ගැනීම මෙන්ම පාදක කරගෙන ලොව ප‍්‍රථමවරට සාර්ථක රූපවාහිනිය 1928 ඇමරිකාවේ ජෝන් ලෝගී බෙයාඞ්ගේ රසායනාගාරයේදී බිහිවිය.  1930 දශකයේ අගභාගය වන විට ක‍්‍රමයෙන් ලෝකයේ රටවල රූපවාහිනිය ඉතාමත් වේගයෙන් ව්‍යාප්ති විය.  නමුත් ශ‍්‍රී ලංකාවට සාර්ථක අන්දමින් ප‍්‍රථමවරට රූපවාහිනී සේවාවක් ලැබෙන්නේ 1979 අපේ‍්‍රල් 13 වැනි දින ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවය පිහිටුවීමත් සම`ගය.  1929 ජුනි මස 5 වැනි දින ITN නමින් එය රජයේ හිමිකාරිත්වය යටතේ පවත්වාගෙන යන ව්‍යාපාරයක් බවට පත්විය.  පසුව 1982 පෙබරවාරි 15 වැනි දින 1982 රූපවාහිනී පණත සම්මත වීමෙන් අනතුරුව ශ‍්‍රී ලංකා ජාතික රූපවාහිනී සංස්ථාව බිහිවිය.  1930 දශකයේ සිට මෙරට රූපවාහිනිය පිළිබ`ද නොයෙකුත් පෞද්ගලික ගවේෂණ ගණනාවක් හ`දුනාගත හැක.  ඒ අතර රූපවාහිනියේ කාර්මික ශිල්පියා වන ටියුඩර් පෙරේරා විසින් සිය තාක්‍ෂණික උපකරණ ආධාරයෙන් කාන්තාවකගේ රූපයේ ඈතින් පිහිටි තිරයකට සම්පේ‍්‍රෂණය කළ ද එය ඉතාමත් අපැහැදිලි රූපයක් විය.

මෙරට ගුවන්විදුලිය ක‍්‍රමිකව වර්ධනය වීම කෙරෙහි බලපෑ විටින් විට පත්කළ කොමිසම් සභාවල අතුරු යෝජනවාක් ලෙස මෙරට ගුවන්විදුලිය සම`ග රූපවාහිනිය පිහිටුවීමේ අවශ්‍යතාවක් ඇතිවිය.  1969 දී එච්. ඒ. ජේ. හු`ඵගල්ල මහතා ඉන්දියාවේ පිහිටුවන රූපවාහිනියක් යාපනේ වැසියන් ද නැරඹීමට හැකියාව අවස්ථා ලබාදුන්හ.  විශේෂයෙන් ම 1953 දී වීරසූරිය මහතාගේ ප‍්‍රධානත්වයෙන් යුතුව පත්කළ ගුවන්විදුලි කොමිසම මගින් රූපවාහිනිය හ`දුන්වාදීමේ යෝජනාව ඉදිරිපත් විය.  1972 පී. සී. ජයසූරියගේ ප‍්‍රධානත්වයෙන් යුතුව පත්කළ ගුවන්විදුලි කොමිසම මගින් ද මෙරටට අවශ්‍ය රූපවාහිනී සේවාවන් පිළිබo  අවදානයට ලක්විය.  මේ අතර ලොව ප‍්‍රථම වරට චන්ද්‍රිකා තාක්‍ෂණය පිළිබ`ද සංකල්පය විද්‍යාත්මකව ඉදිරිපත් කළ ලංකාවේ විසූ ආතර් සී ක්ලාක් මහතා තමන් පෞද්ගලිකව පවත්වාගෙන ගිය රූපවාහිනී සේවාවක් පිළිබ`දව අදහස් ඉදිරිපත් කර තිබේ.  ඒ 1975 අගෝ. සිට 1976 ජූලි මස 31 වන දින දක්වා තම කොළඹ පිහිටි නිවසේ පවත්වාගෙන ගිය රූපවාහිනී සේවයයි.

එසේම 1976 අගෝ. මස මෙරට පැවති නොබැ`දි ජාතීන්ගේ සමු`ඵව අරමුණු කර ගනිමින් සමු`ඵව වාර්තා කිරීමට පැමිණි යුගෝස්ලාවියානු රූපවාහිනී ශිල්පීන් පිරිසක් විසින් සීමිත ආවරණයක් සහිත රූපවාහිනියක් පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ.  තවද මෙයට අමතරව ලොව රූපවාහිනිය අත්හදා බලා සාර්ථකව රූපවාහිනි නිෂ්පාදනය කළ රටවල් ගණනාවක් වරින් වර ශ‍්‍රී ලංකාවට රූපවාහිනී නාලිකාවක් ප‍්‍රධානය කිරීමට එවකට පැවති රජයන්ගෙන් අවසර ඉල්ලා තිබෙන අතර එහි පළමු අවස්ථාව වශයෙන් 1959 දී ඇමරිකානු ගුවන් විදුලි සංස්ථාව (RCA) කළ ඉල්ලීම දැක්විය හැකිය.  1960 දශකයේ නව රජයෙන් නැවත එම ඉල්ලීම ඉදිරිපත් විය.  1977 ජේ. ආර්. ජයවර්ධන අගමැති ලෙස බලයට පැමිණීමත් සම`ගම ශාන් වික‍්‍රමසිංහ තෙවන වතාවටත් සිදුකළ යෝජනාව ප‍්‍රතිඵල ගන්වමින් ප‍්‍රථම වරට ITN  රූපවාහිනී සේවය 1979 අපේ‍්‍රල් 13 වන දින ආරම්භ විය.  1978 ජනවාරි වන විට මෙරට යෝජිත රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථානයේ සැළසුම හා ආකෘතිය සම්පූර්ණ කර තිබුණ බව ශ‍්‍රී ලංකාවේ රූපවාහිනී ඉතිහාසය පිළිබ`ද කළ පරීක්‍ෂණ තුළදී හෙළිදරව් වී තිබේ.  1979 ජුනි 5 වැනි දින සිට ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවය රජයට පවරා ගැනීමත් සම`ගම දිනකට පැය 5 ක කාලයක් දක්වා වැඩසටහන් විසුරුවා හැරීම ආරම්භක අවස්ථාවේදීම සිදු කළේය.

 මෙම තත්වය වඩාත් හො`දින් ක‍්‍රියාත්මක කරමින් ජපන් රජයේ ආධාර ඇතිව මෙරට අධ්‍යාපනික රූපවාහිනියක් ලෙස රටේ සංවර්ධනය පු`ඵල් කිරීම ස`දහා 1982 පෙබ. 15 දින නිල වශයෙන් ජාතික රූපවාහිනියේ විකාශය කටයුතු ආරම්භ විය.  විවිධාකාර සිංහල, දෙමළ, ඉංග‍්‍රීසි ආදී වූ ත‍්‍රිත්ව භාෂාවේම නාලිකා ආරම්භය මින් පසුව සිදුවිය.  එහිදී වැඩසටහන් අන්තර්ගතය දෙස බැලීමේදී විශේෂයෙන් ප‍්‍රවෘත්ති විකාශනයට අමතරව ආරම්භයේදීම දිමුතු මුතු, පළි`ගු මැණිකේ යනාදී නාට්‍ය ඔස්සේ ද පසුව දූ දරුවෝ, සූරිය දරුවෝ යනාදී රූපවාහිනී නාට්‍ය විශේෂයෙන් ඇමරිකානු සබන් කර්මාන්ත වල soap opera ආකෘතිය ගෙන පවුලේ කතාන්දර මාලාවක් විකාශනය විය.  පසුව ව්‍යාපාරික අවශ්‍යතා මුල් කොටගෙන ඉන්දියානු මෙගා නාටක මාලා (ශාන්ති, වසුදා, චිත්ති, දාමිණි* සිරස රූපවාහිනී සේවයෙන් විකාශනය විය.  ක‍්‍රමයෙන් 2000 වර්ෂය පසුවත්ම වෙළ`ද දැන්වීම් රූපවාහිනියේ ඉතාමත් වැදගත් ප‍්‍රවණතාවක් විය.  2005 පමණ වන විට සිරස මාධ්‍ය ඇමරිකානු Idle  හා සිංගප්පූරු Idle  රූපවාහිනී වැඩ සටහන් ආකෘතිය මුල් කරගනිමින් සුපර් ස්ටාර් රියැලිටි වැඩ සටහන් මාදිලියක් ලෙස මෙරටට හ`දුන්වා දෙන ලදී.  මෙගා මේත් සම`ගම අනෙකුත් නාලිකාවන්ද ස්ටාර් වැඩ සටහන් ආරම්භ කළේය.  මේ වන විට එයට අමතරව කොරියන් නාටක, ඉන්දියානු ජනප‍්‍රිය නාටක මාලා සිංහලයට පරිවර්තනය කර විකාශය කිරීමේ ප‍්‍රවණතාවක් තිබේ.  ගවේෂණාත්මක ප‍්‍රවෘත්ති වාර්තාකරණයට වඩා ව්‍යාපාරික, විනෝදාත්මක, වාණිජ්‍ය වැඩසටහන් හා වෙළ`ද දැන්වීම් රූපවාහිනී වැඩසටහන් අන්තර්ගතය තුළ කැපී පෙනේ.  මැතිවරණ ආසන්නයේ දී මෙන්ම සුපුරුදු දෛනික ජීවිතය තුළ ද දේශපාලන සංවාද සාකච්ඡුා වැඩසටහන් ගණනාවක් ද ජනප‍්‍රිය ලෙස විකාශනය වෙමින් පවතී.

 කෙසේ වුවත් රූපවාහිනී නාලිකා බොහෝ ගණනාවක් ලංකාව තුළ පවතින අතරම රූපවාහිනී නාලිකා 30 ක් සිංහල මාධ්‍යයෙන්ද, දමිළ මාධ්‍යයෙන් නාලිකා 12 ක්ද, ඉංග‍්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් නාලිකා 16 ක් ද මේ වනවිට ක‍්‍රියාත්මක වනු ඇත.

ගුවන් විදුලියේ ගමන් මග

 

ගුවන් විදුලි මාධ්‍ය මෙලොව බිහිවී අද වනවිට වසර දහසක් ඉක්මවා ගොසිනි. මිනිසා හා ජනමාධ්‍ය අතර වඩාත් සමීප බවක් ඇතිවූයේ ශබ්ද මාධ්‍ය හෙවත් ගුවන් විදුලිය බිහිවී එය ප්‍රචලිත වීමත් සමගය.

ගුවන් විදුලිය හැදින්වීම සදහා වර්තමානයේ රේඩියෝ(Radio) යන්න භාවිතා කලද මුල් යුගයේ එය හැඳින්වූයේ වයර්ලස්(Wireles) යන නමිනි. වයර්ලස් නැතිනම් රේඩියෝව බිහිවීම ලොව ජනමාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ විප්ලවීය වෙනසක් ඇති වීමට හේතුවූවා යැයි කිවහොත් එය අතිශෝක්තියක් නොවේ.

අද අපට නිවෙස්වල ඇති ගුවන් විදුලි යන්ත්‍රය ලගට ගොස් ස්විචයක් ක්‍රියාත්මක කරවූ සැනින් මෙම මාධ්‍ය පරිහරණය කිරීමට හැකිවුවද එහි මූලික පරියේෂණ සිදුකරමින් අද පවතින තත්වයට ගෙන ඒමට ඇප කැප වූවෝ රාශියක් සිටිති.

1844දී සැමුවෙල් එෆ්.බී. මෝර්ස් විසින් සොයාගන්නා ලද ටෙලිග්‍රාප් පණිවිඩ යැවීමේ ක්‍රමය ගුවන් විදුලිය ආරම්භයට මූලික පදනම වූ බව කිව හැක. එසේම 17 වන සියවසේ විසූ බව සැලකෙන ලන්දේසි ජාතික විද්‍යාඥයකු වන හියුජන්ස්(Hugens) නැමැත්තෙකු විසින් මුලින්ම ඉදිරිපත් කරන ලද එක්තරා න්‍යායක් අනුව ආලෝක තරංග මාලාවක් ආකාශයට යැවීමත් සමග එක් තැනක සිට තවත් තැනකට පණිවිඩයක් යැවිය හැකි බව සොයා ගන්නා ලදි. මෙම සොයා ගැනීමට අනුව මයිකල් ෆැරඩේ නැමැත්තෙකු විසින් විද්‍යුත් චුම්බක ශක්තිය පිළිබඳ අත්හදා බැලීම් සිදුකොට ඇත. ඉන්පසු ඔහුගේ ශිෂ්‍යයෙකු වූ ජේම්ස් ක්ලාර්ක් මැක්ස්වෙල්(James Clerk Maxwell) 1873 වසරේදී එම න්‍යාය ගණිතමය සිද්ධාන්තයක් බවට පත් කරමින් අදෘශ්‍යමාන විද්‍යුත් චුම්බක තරංග මගින් ප්‍රයෝජන ගත හැකි බවත් ඒවා එවකට හදුනාගෙන තිබූ ආලෝක තරංගයන්ගෙන් වෙනස්වන බවත් සොයා ගන්නා ලදි. එසේම චුම්බක තරංග හා ආලෝක තරංග අතර වෙනස වේගය අනුව පවතින්නක් බවද අවබෝධ කරගත්තේය.

මැක්ස්වෙල්ගේ න්‍යාය 1888 වසරේදී ජර්මානු ජාතික විද්‍යාඥ හයින්රිච් හර්ට්ස්(heinich Hertz) විසින් ප්‍රායෝගිකව ඔප්පුකොට දැක්වීමට සමත්විය. ඒ අනුව ඔහු චුම්බක තරංග නිෂ්පාදනය කොට ඒවායේ තරංග ආයාමයන් මනිනු ලැබීය. හර්ට්ස්ගේ මේ සොයා ගැන්වීම සිහිගැන්වීම සදහා තරංග සංඛ්‍යාතය ප්‍රකාශ කිරීම සදහා හර්ට්ස්(HZ) යන්න භාවිතා කෙරේ. 1897 වසරේදී විලියම් කෲක්ස්(William Crooks) නැමැත්තා විද්‍යුත් චුම්බක තරංගයන්ගේ සංඥා යැවිය හැකි බව පෙන්වා දෙන ලද බව වාර්තා වේ. ඉන් අනතුරුව එඩුවාඩි බ්‍රැන්ලි(Eduard Branly) නම්, ප්‍රංශ ජාතික විද්‍යාඥයා කල පරියේක්ෂණයක් අනුව ලෝහ කුඩු දැමූ වීදුරු නළයක දෙපැත්තෙන් විද්‍යුත් ධාරාවක් යොමුකළ විට එම ලෝහ කුඩු එකට එකතුවන බව සොයා ගත්තේය.

ඔලිවර් ලෝප්(Oliver Lodge) 1884 දී හර්ට්ස් සහ එඩුවාඩි බ්‍රැන්ලි දෙදෙනාගේ පරියේෂණ ගුරු කොට ගනිමින් නිර්මාණ කරන ලද එක්තරා විද්‍යා උපකරණ මගින් පැහැදිලි වූයේ යැවූ තරංග යළිත් ග්‍රහණය කරගත හැකි බවයි. ඒ අනුව කිසියම් සංඥාවක් එක් තැනකින් තවත් තැනකට යැවූ විට තෙවනුව කී තැනදී එය ග්‍රහණය කරගත හැකි බව සොයා ගත්තේය. ඒ අනුව ස්ටොනොවිච් පොපොප් විසින් යවන ලද සංඥාවක් ග්‍රහණය කරගත හැකි ඒරියල් ක්‍රමයක් සොයාගන්නා ලදී.

ඉහත පරියේෂණ ශබ්ද මාධ්‍යය ගුවන් විදුලි තරංග බවට පත් කිරීමට හැකි ක්‍රම පිළිබඳව කරන ලද පරියේෂණ වන අතර ගුවන් විදුලි යන්ත්‍රය සොයා ගැනීමේ ගෞරවය හිමිවන්නේ ඉතාලි ජාතික ගුග්ලිමෝ මාකෝනි නැමැත්තාටය(Guglielmo Marconi) මොහු මෝර්ස් විසින් හදුන්වාදුන් වයර් යොදා ගැනුණු ටෙලිග්‍රාෆ් ක්‍රමය ඉක්මවා යමින් වයර් රහිතව උත්පාදනය කල රේඩියෝ තරංග ඔස්සේ සංඥා යැවිය හැකි ක්‍රමයක් පිළිබඳ අත්හදා බැලීම් කරන ලදී. මාකෝනිගේ මෙම අත්හදා බැලීම් සදහා ඔහුගේ සහයකයා වූ ඉතාලි ජාතික මහාචාර්‍යවරයකු වූ රිගී(Rigie) නැමැත්තාගෙන් අනගි සහයක් ලැබුනි. මාර්කෝනි සිය දෙමාපියන්ට අයත්වූ වතු යායක කළ මේ අත්හදා බැලීම සාර්ථක වූයෙන් ඩොමී ඇන්ඩ් ඩෑෂ් හෙවත් තිත් සහ ඉරි මාර්ගයෙන් සන්නිවේදන කටයුතු සිදුවන වයර රහිත ටෙලිග්‍රාෆ් ක්‍රමය ඉතාලි රජයට හදුන්වා දීමට හැකිවිය.

එහෙත් ඉතාලි රජය මේ පිළිබඳව එතරම් යහපත් ප්‍රතිචාරයක් නොදැක්වූයෙන් සිය අත්හදා බැලීම් 1896දී එංගලන්තයට හදුන්වා දෙන ලදී. නමුත් වාණිජත්වයට බරවූ වෙළදුන්ගෙන් තම පරියේෂණ මුදා ගැනීම සදහා නිර්මාණ අයිතිය ලබා ගැනීමට වූයෙන් ලන්ඩන්හි මහ තැපැල් කාර්‍යාලයේ ප්‍රධාන ඉංජිනේරුවා වූ සර් විලියම් ප්‍රිස්ට(Sir William Preece) තම පරියේෂණ පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට මාර්කෝනිට සිදුවිය.

කෙසේවුවද 1890-1896 අතර කාලය තුල මාර්කෝනි විසින් ශබ්දය විද්‍යුත් චුම්බකත්වයට හරවා අඩි 30ක් දක්වා දුරක් යැවීමට සමත්විය. ඉන්පසු එය අඩි 300 දක්වා දීර්ඝ කිරීමට හැකිවූ අතර ඉතාම කෙටි කාලයකින් සැතපුම් 2ක් පමණ දුරක් යැවීමට සමත් විය. මේ අනුව ඉංග්‍රීසි ඕඩය හරහා ගුවන් විදුලි සංඥා යැවීමට ඔහුට හැකියාව ලැබුනි.

1897 ජුලි මස 20 වන දින මාර්කෝනිගේ ජීවිතයේ ඉතාම වැදගත් සංධිස්ථානයක් විය. එදින ඔහු වයර්ලස් සිග්නලින් කොම්පැනි නමින් සමාගමක් පිහිටුවා ගත්තේය. පසුව එය Marconi’s Wireless Telegraph Company Ltd නමින් හදුන්වනු ලැබීය. වයර්ලස් උපකරණ නිෂ්පාදන කටයුතු මෙන්ම ජනතාව වයර්ලස් ටෙලිගාෆ් සේවාවක් සැපයීම පූර්වෝක්ත සමාගම විසින් සිදු කරන ලදි.

1988දී ඔහු කුඩා ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන දෙකක් ආරම්භ කරන ලදි. එනම් අයිල් ඔෆ් වයිට් හි අලම් බේ හි සහ බර්නමත්හිදීය. මාර්කෝනි විසින් නිපදවූ උපකරණ භාවිතා කොට සරුංගලයක් මත සවිකරන ලද ඒරියලයක් මගින් එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට පණිවිඩයක් යැවීමේ ක්‍රමය 1901දී සොයා ගන්නා ලදී. පොල්ඩු නැමැති ස්ථානයේ සිට නිව් සවුන්ඩ්ලන්ඩ් නැමැති ස්ථානයට මෙසේ පණිවුඩ යැවීම කරන ලදී. මෙම ක්‍රමය Point to Point Signalling යනුවෙන් හැඳින්වේ.

මාර්කෝනි ගුවන් විදුලි තාක්ෂණය සොයාගත් සේම එය ලොව පුරා ව්‍යාප්ත කිරීමටද වෙහෙසුනු පුද්ගලයෙකි. ඒ අනුව මාර්කෝනි සමාගමේ ශාඛාවක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේද පිහිටුවීය. එය ඇමරිකන් මාර්කෝනි ලෙස නම් කරන ලදි. වර්ෂ 1899 පිහිටවූ මෙම ශාඛාව 1913 වන විට එහි වයර්ලස් සන්නිවේදනයේ ඒකාධිකාරීත්වයක් ගොඩනගා ගැනීමට පවා සමත් විය.

මාර්කෝනිගේ මෙම අපූර්වතම මාධ්‍යය ඉතාමත් ප්‍රයෝජනවත් සහ වැඩිපුරම භාවිතා වූයේ නාවික කටයුතු සදහාය. 1899 වසරේදී ඊස්ට් ගොඩ්වින් නැව ආර්.එෆ්.මැකිවුස් නැවේ හැපීමෙන් විනාශ විය. ඒ අවස්ථාවේ නැවේ සිටි පිරිසගේ දිවි ගලවා ගතහැකි වූයේ මාර්කෝනි උපකරණ භාවිත කරමින් අදාල අංශ වෙත ඒ පිළිබඳ දැන්වීමට හැකිවූ නිසාය. එසේම 1912දී අත්ලන්තික් සයුරේ ගමන් කරමින් තිබූ ටයිටැනික් මගී නෞකාව සයුරේ පාවී ආ අයිස් කුට්ටියක හැපී ගිලී යන්නට වූ අවස්ථාවේදීද විශාල පිරිසකගේ දිවි ගලවා ගැනීමට හැකිවූයේ ගුවන් විදුලි සංඥා උපකාරයෙනි.

මාකෝනිගේ පළමු ගුවන් විදුලි යන්ත්‍රය 

19 වන සියවසේ මුල් අවධියේ ජනතාවගේ අවධානයට යොමුවූ මේ නව මාධ්‍යය ලොව විශාල ලෙස ප්‍රචලිත වීමට එක් හේතුවක් වූයේ පලමුවන ලෝක සංග්‍රාමයයි. යුද්ධයේදී රහස් සංඥා ඔස්සේ පණිවුඩ හුවමාරු කිරීමට ගුවන් විදුලි තරංග ඉතාම උචිත මාධ්‍යයක් විය. මේ නිසා එවකට පැවති බලවත් රටවල විශේෂ අවධානයක් මේ අපූර්ව වූ නව මාධ්‍යය කෙරෙහි යොමුවිය. මේ මාධ්‍යයේ දියුණුවට අවශ්‍ය නව උපකරණ නිෂ්පාදනය වැනි කටයුතු ඉතා සාර්ථකව හා සීග්‍රයෙන් සිදුවූ නිසා මෙම මාධ්‍යය ලෝකයේ විශාල ලෙස පැතිරී ව්‍යාප්ත වන්නට විය.